Poza faktem, że Georg Friedrich Händel i Domenico Scarlatti urodzili się w tym samym roku, istnieje wiele innych powiązań między tymi dwoma kompozytorami. Jedynym źródłem relacji o słynnym spotkaniu Händla ze Scarlattim jest krótki opis w Memoirs of the Life of the Late George Frederic Handel autorstwa Mainwaringa. Anegdota opowiada o muzycznym pojedynku, do którego doszło w pałacu kardynała Ottoboniego – obaj artyści wykazali się równą biegłością w grze na klawesynie, jednak wszyscy (włącznie ze Scarlattim) zgodzili się, że Händel był lepszym organistą.
Sonata Händla na mandolinę, wykonywana w tym programie, jest aranżacją Koncertu organowego Op. 4 nr 6, który prawdopodobnie sam w sobie wywodził się z wcześniejszej sonaty. Niektórzy badacze Händla zauważają, że partie tutti w tym utworze wydają się zbędne, a w środkowej części często brakuje drugiej linii melodycznej. Choć pierwodruk określa utwór jako koncert organowy, jedyny zachowany rękopis nosi tytuł Concerto per la Harpa. Było to typowe dla epoki – Händel często przetwarzał własne oraz cudze kompozycje, nadając im nowe formy.
Wcześniejsza wersja tego utworu pojawiła się w oratorium Alexander Balus (HWV 65), którego partytura zawiera także partie mandoliny i wskazówki wykonawcze: na harfę, lutnię, lyrichord i inne instrumenty. Inna fascynująca opowieść mówi, że podczas karnawału w Wenecji Domenico Scarlatti po raz pierwszy usłyszał Händla, który – ukryty pod maską – grał incognito na klawesynie. Scarlatti miał wtedy zawołać: „To albo słynny Sas, albo sam diabeł!”.
Spośród 555 sonat Scarlattiego na klawesyn, niektóre wyróżniają się tym, że mają kilka części i zawierają zapis basso continuo, co sugeruje, iż nie były przeznaczone wyłącznie na klawesyn solo, ale również na instrument melodyczny towarzyszący. Współczesny rękopis z Biblioteki Arsenału w Paryżu opisuje jedną z takich sonat jako per mandolino e cembalo, co skłoniło wielu badaczy do przekonania, że mistrz rzeczywiście zamierzał wykonywać część z nich z mandoliną. W latach 1706–1710 Händel przebywał we Włoszech, gdzie studiował wielkie tradycje opery włoskiej i szczególnie inspirował się twórczością Alessandra Scarlattiego. Choć żadna z sonat na mandolinę jego autorstwa nie zachowała się, wiadomo, że użył tego niewielkiego neapolitańskiego instrumentu jako instrumentu obligato w kantacie z 1699 roku.
Podobnie jak Vivaldi, Corelli i wielu jego współczesnych, Alessandro Scarlatti uległ modzie na Folię i skomponował własne wariacje na ten temat. W niniejszym programie utwór ten prezentowany jest w aranżacji duetu Sariel & Świątkiewicz.
Alon Sariel, uznawany na całym świecie za mistrza swojego instrumentu, gra tu na mandolinie zbudowanej w 1780 roku przez neapolitańską rodzinę lutniczą Vinaccia. Wraz z międzynarodowej sławy klawesynistą Marcinem Świątkiewiczem artyści prezentują recital pełen wrażliwości, sprezzatury i wirtuozerii.
___________________
Koncert realizowany jest jako wydarzenie we współpracy z Internationale Händel-Festspiele Göttingen
Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca. oraz z budżetu Miasta Gliwice.
Financed by the Ministry of Culture and National Heritage from the Culture Promotion Fund – a state special-purpose fund – under the “Music” programme, implemented by the National Institute of Music and Dance, and co-financed by the budget of the City of Gliwice.
PROGRAM KONCERTU
Domenico Scarlatti – Sonata na mandolinę i basso continuo K. 81 e-moll
Grave – Allegro – Grave – Allegro
Georg Friedrich Händel – Suita f-moll HWV 433 (Klawesyn solo)
Prelude – Allegro [Fuga] – Allemande – Courante – Gigue
Domenico Scarlatti – Sonata na mandolinę i basso continuo K. 91 G-dur
Grave – Allegro – Grave – Allegro
Alessandro Scarlatti – Toccata na klawesyn solo
Georg Friedrich Händel – Sonata na mandolinę i klawesyn (na podstawie koncertu organowego / koncertu na harfę) Op. 4 nr 6
Andante – Allegro – Larghetto – Allegro
Alessandro Scarlatti – La Folia (arranżacja: Sariel & Świątkiewicz)
